Хадича бинти Хувайлид

Рукн: Саҳобалар Чоп этилган: 21.08.2017

Макка тупроқларида яшовчи Хадича бинти Хувайлид бир куни туш кўради. Ҳовлисига катта қуёш тушиб, ўрнашган эмиш ва ҳамма томонини нур ва чиройга буркабди.

Уйғониб кетиб қараса, туши экан. Қоп-қоронғу зулмат бир кечада Хадичанинг кўнгли равшанлигича қолди. Қанчалар ажойиб эди бу туш. Ҳадсиз-ҳисобсиз муждаларнинг боши эди унинг учун. Эртаси кун эрталабдан эски динлардан хабардор, жуда кўп нарсаларни билувчи амакиваччаси Варақа ибн Навфалникига тушининг таъбирини сўраб борди. “Эй амакимнинг қизи, суюнчи бер! Агар Яратган тушингни ўнгидан келтирадиган бўлса, ҳовлингга нубувват зиёси кирадиган бўлибди!” деб Хадичанинг кўнглига ойдинлик солади. Бу туш бир кун келиб ҳақиқатга айланади ва жоҳилиятда “Тоҳира” (“Покиза”) лақабли бу сиймони исломият “Хадичаи Кубро” дея шарафлайди.

Ҳазрат Хадича энг биринчилардан эди!

Сарвари коинотнинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) илк никоҳлаб олган аёли, энг биринчи имон билан шарафланган уммат, Расулуллоҳнинг   (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) орқаларида туриб биринчи намоз ўқиган бахтли инсон. Ҳиро ғоридан дастлабки ваҳий билан қайтган Аллоҳнинг Расулидан (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) илк бор Қуръон каломини эшитган ҳам Хадича бўлди. Аллоҳ таоло Жаброил фаришта орқали унга алоҳида салом йўллади. Оламлар сарвари (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) инсонларнинг қаршиликларига юз тутганида, таҳқирланганларида, муборак қалблари маҳзун бўлганида таскин ва тасалли бера олган, моли ва жонини исломиятга бахшида эта олган шарифа аёл, биринчиларнинг биринчиси, мўминларнинг онаси ҳазрат Хадича эди. 

Онамиз Хадича бинти Хувайлид ибн Абдулуззо ибн Қусай Қурашийя Асадийя “Фил воқеаси”дан ўн беш йил олдин Маккада араб­ларни­нг асл қавми Қурайшнинг эътиборли оиласида таваллуд топган. Отасининг исми Хувайлид, онаси Фотимадир. Унинг ота тарафидан насаби Қусайда Пайғамбаримиз насаби билан бирлашади. Она тарафидан Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) билан катта боболари Луайда бирлашади.

Ибн Исҳоқдан ривоят қилинишича, ҳазрат Хадича тижорат билан шуғулланувчи бой, обрў-эътиборли аёл бўлган. У қавмининг эркакларини ёллаб тижорат карвонини Шомга йўллар эди. Муҳаммаднинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) тўғри сўзли, гўзал ахлоқли ва омонатдор эканидан хабардор бўлгач, хизмати ҳақини икки баробар бериш шарти билан унга карвонни топширади. Тижорат сафарида Хадичанинг қули Майсара йўл бўйи ажабтовур ҳодисаларга шоҳид бўлади. Карвон ҳам бошқа сафарларга қараганда анча яхши фойда билан қайтади. Майсарадан бўлган воқеаларни эшитгач, Муҳаммаднинг фазилатларини англаган Хадичанинг унга қизиқиши ва муҳаббати ортади, турмуш қуришни таклиф этади. Бўлажак пайғамбар бу таклифни қабул қилади.

Хадичанинг мулкдорлиги, шунингдек, маънавияти, шахсияти ҳамда бадавлат эканининг ҳикмати олдиндан маълум эди. Гўзал ахлоқ эгаси Хадича “буюк хулқлар устида”ги (Қалам,4) Расули акрам учун яратилган эди. Аллоҳ таоло Исломнинг дастаги учун Хадичага моддий ва маънавий бойликларини инъом этиб, Расулининг машаққатли йўлида йўлдош, ҳамкор, яхши-ёмон кунида елкадош бўлишини тақдир қилган эди. Муборак кўнгилни кулар юз ва меҳрли сўзлар билан кўтариб турди. Қосим, Зайнаб, Умму Кулсум, Руқия, Фотима ва Абдуллоҳларни (розияллоҳум анҳум) оламлар Сарварига армуғон этган муборак она эди. Суюкли Пайғамбар умр­ларининг охиригача Хадичани суйдилар, ундан миннатдор бўлиб, хотирига ҳурмат туйиб, эсларидан ҳеч чиқармадилар.

Хадича бинти Хувайлид (розияллоҳу анҳу) мусулмонларнинг биринчиси эканига барча уламолар иттифоқ қилишган. Иззуддин ибн Асир: “Хадича Аллоҳнинг бандалари орасидан биринчи имон келтирганига барча мусулмонлар ижмо қилишган. Ундан олдинга тушадиган эркак ҳам, аёл ҳам йўқ”, деб ёзган.

Ҳазрат Хадича Ислом йўлида улкан хизматлар қилди. Энг олдин ўз уйларини имон гўшасига айлантира олди. Айнан шу уринишлари ­Зайд ибн Ҳориса ва Али ибн Абу Толибларнинг ҳам биринчилар қатори бўлиб имон келтиришларига ҳисса қўшган бўлса, ажаб эмас. Айнан ана шу уринишлари тўрт қизлари Зайнаб, Руқия, Умму Кулсум ва Фотималарнинг онасига эргашиб, имон келтиришларига сабаб бўлди. Ибн Исҳоқ (раҳматуллоҳу алайҳ) Ойшадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилади: “Аллоҳ Ўз набийсини нубувват билан икром қилганида Хадича ва унинг қизлари Исломга келдилар”.

“Уйунул асар”да келтирилган ривоятда Афиф Киндий қуйидагиларни келтиради: «Аббос ибн Абдулмутталиб билан дўстлигимиз бор эди. У Яманга келиб, атир сотиб олиб кетар ва уни мавсум кунлари сотар эди. Мен Аббос билан Минода турган эдим. Бир бекаму кўст одам келиб, таҳорат қилди. Сўнг туриб, намоз ўқиди. Кейин бир аёл чиқиб, таҳорат қилди. У ҳам туриб намоз ўқиди. Сўнг бўйи етай деб қолган бола чиқиб, таҳорат қилди ва унинг ёнида туриб, намоз ўқий бошлади. Мен: “Шўринг қурисин, эй Аббос! Бу қандай дин?” дедим. “Бу укамнинг ўғли Муҳаммад ибн Абдуллоҳнинг дини. У ўзини Аллоҳ Расул қилиб юборганини даъво қилмоқда”, деди Аббос».

Намоз Афифнинг кўзига ғалати кўринган бир давр­да Хадича намоз ўқишни бошлаган шарифа аёл эди.

Исломни очиқ-ойдин ёйишга ўтилган жуда қийин кунларда мусулмонлар сабр билан Аллоҳнинг ра­ҳмати­дан умид қи­лишар эди. Хадича онамиз бардош қилишда олдингилар қа­тори­­да эди. Абу Лаҳаб Исломга зарар етказиш учун келин қилиб олган Пайғам­бари­миз­нинг (алай­ҳис­салом) икки қизлари Руқайя ва Умму Кулсумни ўғил­лари Утба ва Утайбага талоқ қилдиртиради. Бу мусибатлар пайтида ҳазрат Хадича кучли бўлишга ҳаракат қилди ва меҳрибон отанинг аламларига малҳам бўла олди.

Нубувватнинг еттинчи йили мусулмонлар Бани Мутталиб дарасида қамалда қолишади. Уч йил давом этган бу азобли кунларда дарахтларнинг илдизи ва барглари билан озиқланган мўмин-мусулмонлар қаттиқ ҳолдан тойишади. Қамал тугайди, аммо... Расулуллоҳга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) йигирма олти йилга яқин ҳузур-ҳаловатли оила саодатини армуғон этган суюкли завжалари хасталанади. Амакилари Абу Толибдан айрилганларига ҳали кўп бўлмаган, мушрикларнинг тазйиқи кучайган ана шундай оғир кунларда Хадичанинг бемор бўлиб, ётиб қолиши Пайғамбаримизни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) янада ғамгин қилади. Олтмиш беш ёшдан юқорилаган Хадича пайғамбарликнинг ўнинчи йили Рамазон ойида бу оламни тарк қилди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ўз қўллари билан суюкли онамизни Маккаи мукарраманинг юқори тарафидаги Ҳажун қабристонига қўйдилар.

Бу йўқотишлар Пайғамбаримизга оғир келди. Юзлари қайғуга ботди. Ғам-андуҳ юраклари­ни ўртади. Ўша йил “Маҳзунлик йили” сифатида Ислом тарихига ҳам умрбод муҳрланди.

Набийларнинг комили (соллаллоҳу алайҳи ­ва саллам) ўттиз саккиз йиллик оилавий ҳаётларини йигирма олти йилини ёлғиз ҳазрат Ҳадича билан кечирдилар, у севгига бошқа бир севгини аралаштиргилари келмади. Ҳолбуки, Хадича Расулуллоҳдан (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ўн беш ёш катта эди.

Ойшадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилинади: «Набийни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Хадичадан бошқа аёлларидан рашк қилмадим. Албатта, мен уни кўрмаганман. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қачон қўй сўйсалар, “Хадичанинг дугоналарига юборинглар”, дер эдилар. Бир куни у зотнинг ғазабларини чиқариб: “Хадича!” дедим. Шунда Расулуллоҳ: “Менга унинг муҳаббати берилган”, дедилар» (Имом Бухорий, Имом Муслим, Имом Термизий ривояти).

Яна Ойшадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилинган бошқа ҳадисда бундай дейилади: «Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Хадича эсланса, уни яхши сўзлар билан хотирлаб, мақтардилар. Бир куни рашким келиб, “Оғзида бир тиши йўқ ўша хотинни бунча кўп эслайсиз, Аллоҳ сизга ундан яхшисини берган-ку”, дедим. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Аллоҳ азза ва жалла менга ундан яхшисини бермади, одамлар менга куфр келтиришганида у менга имон келтирди, одамлар мени ёлғончига чиқарганида мени тасдиқлади, одамлар ёрдам бермаганида моли билан ёрдам қилди, Аллоҳ таоло­ менга бошқа аёллардан эмас, ундан фарзанд ато қилди”, дедилар» (Имом Аҳмад ривояти).

Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинади: «Жаброил (алайҳис­салом) Пайғамбар (алайҳис­салом) ҳузурларига келиб: “Эй Аллоҳнинг Расули! Мана, Хадича ҳузурингизга келди. Унинг қўлида идиш бор. Унда хўрак ёки таом ёки ичимлик бор. Қачон у ҳузурингизга етиб келганида унга Рабби азза ва жалладан ва мендан салом айтинг ва унга жаннатда луълуъ (дуру ёқутлар ила безатилган) ато этилган: шовқин сурони ҳам, чарчоғи ҳам йўқ. Шунинг башоратини беринг”, деди» (Имом Бухорий, Имом Муслим).

Хадича онамиз Расулуллоҳга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) буюк хизмат қилди. Ҳадисдаги бу манзара ана шу сидқидилдан қилинган хизматларидан бўлиб, Набийнинг орқаларидан озиқ-овқат кўтариб, маълум масофа йўлни босиб келмоқда. Жамиятдаги обрўсига, ҳадсиз-ҳисобсиз бойликларга эга бўлганига қарамай, тоғу тошлар оралаб, эрларининг ортидан овқат кўтариб юриши, бурчини, бу хизматнинг қийматини билганидан.  Жаброилнинг (алайҳиссалом) Хадича ҳақида хабар бериб, Аллоҳнинг ва ўзининг номидан салом йўллаши илоҳий иноят остида бўлганидан дарак ҳамдир. Бундай иноят бошқа бирор одам боласига берилмаган фазл бўлса, не ажаб!

Зебунисо Ҳусайн тайёрлади | Hidoyat.uz

Makka tuproqlarida yashovchi Xadicha binti Xuvaylid bir kuni tush ko‘radi. Hovlisiga katta quyosh tushib, o‘rnashgan emish va hamma tomonini nur va chiroyga burkabdi.

Uyg‘onib ketib qarasa, tushi ekan. Qop-qorong‘u zulmat bir kechada Xadichaning ko‘ngli ravshanligicha qoldi. Qanchalar ajoyib edi bu tush. Hadsiz-hisobsiz mujdalarning boshi edi uning uchun. Ertasi kun ertalabdan eski dinlardan xabardor, juda ko‘p narsalarni biluvchi amakivachchasi Varaqa ibn Navfalnikiga tushining ta’birini so‘rab bordi. “Ey amakimning qizi, suyunchi ber! Agar Yaratgan tushingni o‘ngidan keltiradigan bo‘lsa, hovlingga nubuvvat ziyosi kiradigan bo‘libdi!” deb Xadichaning ko‘ngliga oydinlik soladi. Bu tush bir kun kelib haqiqatga aylanadi va johiliyatda “Tohira” (“Pokiza”) laqabli bu siymoni islomiyat “Xadichai Kubro” deya sharaflaydi.

Hazrat Xadicha eng birinchilardan edi!

Sarvari koinotning (sollallohu alayhi va sallam) ilk nikohlab olgan ayoli, eng birinchi imon bilan sharaflangan ummat, Rasulullohning   (sollallohu alayhi va sallam) orqalarida turib birinchi namoz o‘qigan baxtli inson. Hiro g‘oridan dastlabki vahiy bilan qaytgan Allohning Rasulidan (sollallohu alayhi va sallam) ilk bor Qur’on kalomini eshitgan ham Xadicha bo‘ldi. Alloh taolo Jabroil farishta orqali unga alohida salom yo‘lladi. Olamlar sarvari (sollallohu alayhi va sallam) insonlarning qarshiliklariga yuz tutganida, tahqirlanganlarida, muborak qalblari mahzun bo‘lganida taskin va tasalli bera olgan, moli va jonini islomiyatga baxshida eta olgan sharifa ayol, birinchilarning birinchisi, mo‘minlarning onasi hazrat Xadicha edi. 

Onamiz Xadicha binti Xuvaylid ibn Abduluzzo ibn Qusay Qurashiyya Asadiyya “Fil voqeasi”dan o‘n besh yil oldin Makkada arab­larni­ng asl qavmi Qurayshning e’tiborli oilasida tavallud topgan. Otasining ismi Xuvaylid, onasi Fotimadir. Uning ota tarafidan nasabi Qusayda Payg‘ambarimiz nasabi bilan birlashadi. Ona tarafidan Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bilan katta bobolari Luayda birlashadi.

Ibn Ishoqdan rivoyat qilinishicha, hazrat Xadicha tijorat bilan shug‘ullanuvchi boy, obro‘-e’tiborli ayol bo‘lgan. U qavmining erkaklarini yollab tijorat karvonini Shomga yo‘llar edi. Muhammadning (sollallohu alayhi va sallam) to‘g‘ri so‘zli, go‘zal axloqli va omonatdor ekanidan xabardor bo‘lgach, xizmati haqini ikki barobar berish sharti bilan unga karvonni topshiradi. Tijorat safarida Xadichaning quli Maysara yo‘l bo‘yi ajabtovur hodisalarga shohid bo‘ladi. Karvon ham boshqa safarlarga qaraganda ancha yaxshi foyda bilan qaytadi. Maysaradan bo‘lgan voqealarni eshitgach, Muhammadning fazilatlarini anglagan Xadichaning unga qiziqishi va muhabbati ortadi, turmush qurishni taklif etadi. Bo‘lajak payg‘ambar bu taklifni qabul qiladi.

Xadichaning mulkdorligi, shuningdek, ma’naviyati, shaxsiyati hamda badavlat ekanining hikmati oldindan ma’lum edi. Go‘zal axloq egasi Xadicha “buyuk xulqlar ustida”gi (Qalam,4) Rasuli akram uchun yaratilgan edi. Alloh taolo Islomning dastagi uchun Xadichaga moddiy va ma’naviy boyliklarini in’om etib, Rasulining mashaqqatli yo‘lida yo‘ldosh, hamkor, yaxshi-yomon kunida yelkadosh bo‘lishini taqdir qilgan edi. Muborak ko‘ngilni kular yuz va mehrli so‘zlar bilan ko‘tarib turdi. Qosim, Zaynab, Ummu Kulsum, Ruqiya, Fotima va Abdullohlarni (roziyallohum anhum) olamlar Sarvariga armug‘on etgan muborak ona edi. Suyukli Payg‘ambar umr­larining oxirigacha Xadichani suydilar, undan minnatdor bo‘lib, xotiriga hurmat tuyib, eslaridan hech chiqarmadilar.

Xadicha binti Xuvaylid (roziyallohu anhu) musulmonlarning birinchisi ekaniga barcha ulamolar ittifoq qilishgan. Izzuddin ibn Asir: “Xadicha Allohning bandalari orasidan birinchi imon keltirganiga barcha musulmonlar ijmo qilishgan. Undan oldinga tushadigan erkak ham, ayol ham yo‘q”, deb yozgan.

Hazrat Xadicha Islom yo‘lida ulkan xizmatlar qildi. Eng oldin o‘z uylarini imon go‘shasiga aylantira oldi. Aynan shu urinishlari ­Zayd ibn Horisa va Ali ibn Abu Toliblarning ham birinchilar qatori bo‘lib imon keltirishlariga hissa qo‘shgan bo‘lsa, ajab emas. Aynan ana shu urinishlari to‘rt qizlari Zaynab, Ruqiya, Ummu Kulsum va Fotimalarning onasiga ergashib, imon keltirishlariga sabab bo‘ldi. Ibn Ishoq (rahmatullohu alayh) Oyshadan (roziyallohu anho) rivoyat qiladi: “Alloh O‘z nabiysini nubuvvat bilan ikrom qilganida Xadicha va uning qizlari Islomga keldilar”.

“Uyunul asar”da keltirilgan rivoyatda Afif Kindiy quyidagilarni keltiradi: «Abbos ibn Abdulmuttalib bilan do‘stligimiz bor edi. U Yamanga kelib, atir sotib olib ketar va uni mavsum kunlari sotar edi. Men Abbos bilan Minoda turgan edim. Bir bekamu ko‘st odam kelib, tahorat qildi. So‘ng turib, namoz o‘qidi. Keyin bir ayol chiqib, tahorat qildi. U ham turib namoz o‘qidi. So‘ng bo‘yi yetay deb qolgan bola chiqib, tahorat qildi va uning yonida turib, namoz o‘qiy boshladi. Men: “Sho‘ring qurisin, ey Abbos! Bu qanday din?” dedim. “Bu ukamning o‘g‘li Muhammad ibn Abdullohning dini. U o‘zini Alloh Rasul qilib yuborganini da’vo qilmoqda”, dedi Abbos».

Namoz Afifning ko‘ziga g‘alati ko‘ringan bir davr­da Xadicha namoz o‘qishni boshlagan sharifa ayol edi.

Islomni ochiq-oydin yoyishga o‘tilgan juda qiyin kunlarda musulmonlar sabr bilan Allohning ra­hmati­dan umid qi­lishar edi. Xadicha onamiz bardosh qilishda oldingilar qa­tori­­da edi. Abu Lahab Islomga zarar yetkazish uchun kelin qilib olgan Payg‘am­bari­miz­ning (alay­his­salom) ikki qizlari Ruqayya va Ummu Kulsumni o‘g‘il­lari Utba va Utaybaga taloq qildirtiradi. Bu musibatlar paytida hazrat Xadicha kuchli bo‘lishga harakat qildi va mehribon otaning alamlariga malham bo‘la oldi.

Nubuvvatning yettinchi yili musulmonlar Bani Muttalib darasida qamalda qolishadi. Uch yil davom etgan bu azobli kunlarda daraxtlarning ildizi va barglari bilan oziqlangan mo‘min-musulmonlar qattiq holdan toyishadi. Qamal tugaydi, ammo... Rasulullohga (sollallohu alayhi va sallam) yigirma olti yilga yaqin huzur-halovatli oila saodatini armug‘on etgan suyukli zavjalari xastalanadi. Amakilari Abu Tolibdan ayrilganlariga hali ko‘p bo‘lmagan, mushriklarning tazyiqi kuchaygan ana shunday og‘ir kunlarda Xadichaning bemor bo‘lib, yotib qolishi Payg‘ambarimizni (sollallohu alayhi va sallam) yanada g‘amgin qiladi. Oltmish besh yoshdan yuqorilagan Xadicha payg‘ambarlikning o‘ninchi yili Ramazon oyida bu olamni tark qildi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) o‘z qo‘llari bilan suyukli onamizni Makkai mukarramaning yuqori tarafidagi Hajun qabristoniga qo‘ydilar.

Bu yo‘qotishlar Payg‘ambarimizga og‘ir keldi. Yuzlari qayg‘uga botdi. G‘am-anduh yuraklari­ni o‘rtadi. O‘sha yil “Mahzunlik yili” sifatida Islom tarixiga ham umrbod muhrlandi.

Nabiylarning komili (sollallohu alayhi ­va sallam) o‘ttiz sakkiz yillik oilaviy hayotlarini yigirma olti yilini yolg‘iz hazrat Hadicha bilan kechirdilar, u sevgiga boshqa bir sevgini aralashtirgilari kelmadi. Holbuki, Xadicha Rasulullohdan (sollallohu alayhi va sallam) o‘n besh yosh katta edi.

Oyshadan (roziyallohu anho) rivoyat qilinadi: «Nabiyni (sollallohu alayhi va sallam) Xadichadan boshqa ayollaridan rashk qilmadim. Albatta, men uni ko‘rmaganman. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) qachon qo‘y so‘ysalar, “Xadichaning dugonalariga yuboringlar”, der edilar. Bir kuni u zotning g‘azablarini chiqarib: “Xadicha!” dedim. Shunda Rasululloh: “Menga uning muhabbati berilgan”, dedilar» (Imom Buxoriy, Imom Muslim, Imom Termiziy rivoyati).

Yana Oyshadan (roziyallohu anho) rivoyat qilingan boshqa hadisda bunday deyiladi: «Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) Xadicha eslansa, uni yaxshi so‘zlar bilan xotirlab, maqtardilar. Bir kuni rashkim kelib, “Og‘zida bir tishi yo‘q o‘sha xotinni buncha ko‘p eslaysiz, Alloh sizga undan yaxshisini bergan-ku”, dedim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Alloh azza va jalla menga undan yaxshisini bermadi, odamlar menga kufr keltirishganida u menga imon keltirdi, odamlar meni yolg‘onchiga chiqarganida meni tasdiqladi, odamlar yordam bermaganida moli bilan yordam qildi, Alloh taolo­ menga boshqa ayollardan emas, undan farzand ato qildi”, dedilar» (Imom Ahmad rivoyati).

Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qilinadi: «Jabroil (alayhis­salom) Payg‘ambar (alayhis­salom) huzurlariga kelib: “Ey Allohning Rasuli! Mana, Xadicha huzuringizga keldi. Uning qo‘lida idish bor. Unda xo‘rak yoki taom yoki ichimlik bor. Qachon u huzuringizga yetib kelganida unga Rabbi azza va jalladan va mendan salom ayting va unga jannatda lu’lu’ (duru yoqutlar ila bezatilgan) ato etilgan: shovqin suroni ham, charchog‘i ham yo‘q. Shuning bashoratini bering”, dedi» (Imom Buxoriy, Imom Muslim).

Xadicha onamiz Rasulullohga (sollallohu alayhi va sallam) buyuk xizmat qildi. Hadisdagi bu manzara ana shu sidqidildan qilingan xizmatlaridan bo‘lib, Nabiyning orqalaridan oziq-ovqat ko‘tarib, ma’lum masofa yo‘lni bosib kelmoqda. Jamiyatdagi obro‘siga, hadsiz-hisobsiz boyliklarga ega bo‘lganiga qaramay, tog‘u toshlar oralab, erlarining ortidan ovqat ko‘tarib yurishi, burchini, bu xizmatning qiymatini bilganidan.  Jabroilning (alayhissalom) Xadicha haqida xabar berib, Allohning va o‘zining nomidan salom yo‘llashi ilohiy inoyat ostida bo‘lganidan darak hamdir. Bunday inoyat boshqa biror odam bolasiga berilmagan fazl bo‘lsa, ne ajab!

Zebuniso Husayn tayyorladi | Hidoyat.uz

Мулоҳаза қўшиш


Ҳимоя коди
Янгилаш