Ражаб ойи – фазилатли ой

Рукн: Ислом ва иймон Чоп этилган: 11.04.2017

Ражаб ойи қамарий ойларнинг еттинчиси бўлиб, уруш ҳаром қилинган улуғ ойлардан бири ҳисобланади. Зеро, “ражаб” сўзи луғатда “улуғлаш”, “ҳурмат бажо келтириш” маъноларини англатади. Жоҳилият даври араблари ушбу ойни улуғлагани ва ҳурматлагани боис у “ражаб” деб аталган.

Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилган: “Эй иймон келтирганлар! Аллоҳнинг дини аломатларини, ҳаром ойни, аталган қурбонликни, осилган белгиларни ва Роббиларидан фазл ва розилик тилаб Байтул-Ҳаромни қасд қилиб чиққанларни ўзингизга ҳалол ҳисобламанг” (Моида сураси, 2-оят).

Уламолар ушбу оятдаги “ҳаром ой”дан мурод: ражаб, зулқаъда, зулҳижжа ва муҳаррам ойларидир, деганлар.  

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ушбу оятни “Ҳажжатул вадо”да ўқиб, мусулмонларга муборак ойларнинг ҳурмати тўғрисида сўзлаб берганлар.

Ражаб ойи кирганда қандай дуо қилиш тўғрисида Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан қуйидаги саҳиҳ ҳадис ривоят қилинган: “Ражаб ойи кирса, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳумма баарик ланаа фий ражабин ва шаъбана, ва баллиғнаа ромазона”, (Аллоҳим! Ражаб ва шаъбон ойларида бизга барака бергин ва бизни рамазон ойига етказгин), дер эдилар” (Имом Байҳақий ривояти).

Демак, ражаб ойи кирганда ушбу дуони қилиш суннат ҳисобланади.

Ражаб ойида муҳим тарихий воқеалар юз берган. Жумладан:

-  Нуҳ алайҳиссалом тўфон бошланганда ражаб ойининг биринчи куни кемага минганлар;

- Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга илк ваҳий ражаб ойида нозил бўлган;

- Исро ва Меърож воқеаси ҳам машҳур қавлга кўра ражаб ойида содир бўлган.

Ражаб ойи динимизда улуғланган ойлардан бўлгани учун унда кўпроқ нафл рўза тутишга ҳаракат қилинади. Усмон ибн Ҳакимдан ривоят қилинади: “Саид ибн Жубайрдан ражаб ойида шу ойнинг рўзаси ҳақида сўрадим. У: “Ибн Аббоснинг: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам рўза тутар эдилар, ҳатто оғизларини очмасалар керак, дер эдик. Оғизлари очиқ бўларди, ҳатто рўза тутмасалар керак, дер эдик”, деяётганини эшитганман”, деди”.

Ҳа, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ражаб ойида гоҳида сурункасига рўза тутар эдилар, ҳатто кишилар у киши оғизларини очмасалар керак, деб ўйлаб қолишарди. Гоҳида эса, мунтазам оғизлари очиқ юрганларидан кишилар энди рўза тутмасалар керак, деб ўйлаб қолишарди.

Мужийба Боҳилийя розияллоҳу анҳодан, у киши ўз оталари ёки амакиларидан ривоят қилади: “Унинг (отаси ёки амакиси) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига борибди. Сўнгра эса бир йилдан кейин яна ҳолати ва кўриниши ўзгарган ҳолда келиб: “Эй Аллоҳнинг Расули, мени танимаяпсизми?”, дебди. “Сени нима ўзгартирди, олдин чиройли кўринишда эдинг?”, дебдилар. “Сиздан ажраганимдан сўнг фақат кечасигина таом едим”, дебди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Нима учун ўзингни азобга солдинг?”, дебдилар-да, сўнгра: “Сабр ойи рўзасини тут ва ҳар ойдан бир кун тут”, дебдилар. “Бир оз қўшинг, менинг етарли қувватим бор”, дебди. У зот: “Икки кундан рўза тут”, дебдилар. “Бир оз зиёда қилинг”, дебди. У зот: “Уч кундан рўза тут”, дебдилар. “Бир оз зиёда қилинг”, дебди. У зот: “Ҳаром (ой)ларида рўза тут, сўнгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рўза тут, сўнгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рўза тут, сўнгра тарк қил”, деб уч бармоқларини буклаб-ёзиб кўрсатибдилар” (Абу Довуд, Аҳмад ва Насаий ривояти).

Ҳадис китобларида келтирилган ривоятларда ражаб ойида рўза тутганларга улкан савоблар ваъда қилинган.

Саҳиҳ ҳадисларда Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Меърожга чиққан кунлари аниқ айтилмаган. Бу борада турли ривоятлар мавжуд. Шунга кўра, Ражаб ойининг 27-куни тутиладиган рўзанинг фазилати ҳам бошқа кунларда тутиладиган нафл рўзанинг фазилати билан бир хил, деган эътиқод билан нафл рўза тутиш мумкин. Аммо ушбу кунни хослаб рўза тутиш бидъат ҳисобланади. Бу ҳақида уламолар: “Кимки Ражаб ойининг 27-кечасини алоҳида эътибор билан нишонласа, бидъат ишга қўл урган бўлади”, деганлар.

Айрим жойларда вафот этган яқинларини хотирлаб ражаб ойида жонлиқ сўйиб эҳсон қилишга, ҳеч бўлмаганда кичикроқ дастурхон тузаб “ис” чиқаришга ҳаракат қиладилар. Бу ишга худди динимизда адо этиш буюрилган муҳим амалдек алоҳида эътибор қаратадилар. Бироқ бу каби маросимларни ўтказишнинг ҳеч қандай диний асоси йўқ. Зеро, ўтганларнинг руҳини шод этиш маъносида эҳсон қилиш бирор бир ойга хослаб қўйилган амал эмасдир.

А. Дўстматов | muslim.uz

Rajab oyi qamariy oylarning yettinchisi bo‘lib, urush harom qilingan ulug‘ oylardan biri hisoblanadi. Zero, “rajab” so‘zi lug‘atda “ulug‘lash”, “hurmat bajo keltirish” ma’nolarini anglatadi. Johiliyat davri arablari ushbu oyni ulug‘lagani va hurmatlagani bois u “rajab” deb atalgan.

Alloh taolo Qur’oni karimda bunday marhamat qilgan: “Ey iymon keltirganlar! Allohning dini alomatlarini, harom oyni, atalgan qurbonlikni, osilgan belgilarni va Robbilaridan fazl va rozilik tilab Baytul-Haromni qasd qilib chiqqanlarni o‘zingizga halol hisoblamang” (Moida surasi, 2-oyat).

Ulamolar ushbu oyatdagi “harom oy”dan murod: rajab, zulqa’da, zulhijja va muharram oylaridir, deganlar.  

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ushbu oyatni “Hajjatul vado”da o‘qib, musulmonlarga muborak oylarning hurmati to‘g‘risida so‘zlab berganlar.

Rajab oyi kirganda qanday duo qilish to‘g‘risida Anas ibn Molik roziyallohu anhudan quyidagi sahih hadis rivoyat qilingan: “Rajab oyi kirsa, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Allohumma baarik lanaa fiy rajabin va sha’bana, va ballig‘naa romazona”, (Allohim! Rajab va sha’bon oylarida bizga baraka bergin va bizni ramazon oyiga yetkazgin), der edilar” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Demak, rajab oyi kirganda ushbu duoni qilish sunnat hisoblanadi.

Rajab oyida muhim tarixiy voqealar yuz bergan. Jumladan:

-  Nuh alayhissalom to‘fon boshlanganda rajab oyining birinchi kuni kemaga minganlar;

- Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga ilk vahiy rajab oyida nozil bo‘lgan;

- Isro va Me’roj voqeasi ham mashhur qavlga ko‘ra rajab oyida sodir bo‘lgan.

Rajab oyi dinimizda ulug‘langan oylardan bo‘lgani uchun unda ko‘proq nafl ro‘za tutishga harakat qilinadi. Usmon ibn Hakimdan rivoyat qilinadi: “Said ibn Jubayrdan rajab oyida shu oyning ro‘zasi haqida so‘radim. U: “Ibn Abbosning: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ro‘za tutar edilar, hatto og‘izlarini ochmasalar kerak, der edik. Og‘izlari ochiq bo‘lardi, hatto ro‘za tutmasalar kerak, der edik”, deyayotganini eshitganman”, dedi”.

Ha, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam rajab oyida gohida surunkasiga ro‘za tutar edilar, hatto kishilar u kishi og‘izlarini ochmasalar kerak, deb o‘ylab qolishardi. Gohida esa, muntazam og‘izlari ochiq yurganlaridan kishilar endi ro‘za tutmasalar kerak, deb o‘ylab qolishardi.

Mujiyba Bohiliyya roziyallohu anhodan, u kishi o‘z otalari yoki amakilaridan rivoyat qiladi: “Uning (otasi yoki amakisi) Rasululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlariga boribdi. So‘ngra esa bir yildan keyin yana holati va ko‘rinishi o‘zgargan holda kelib: “Ey Allohning Rasuli, meni tanimayapsizmi?”, debdi. “Seni nima o‘zgartirdi, oldin chiroyli ko‘rinishda eding?”, debdilar. “Sizdan ajraganimdan so‘ng faqat kechasigina taom yedim”, debdi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Nima uchun o‘zingni azobga solding?”, debdilar-da, so‘ngra: “Sabr oyi ro‘zasini tut va har oydan bir kun tut”, debdilar. “Bir oz qo‘shing, mening yetarli quvvatim bor”, debdi. U zot: “Ikki kundan ro‘za tut”, debdilar. “Bir oz ziyoda qiling”, debdi. U zot: “Uch kundan ro‘za tut”, debdilar. “Bir oz ziyoda qiling”, debdi. U zot: “Harom (oy)larida ro‘za tut, so‘ngra tark qil, harom (oy)larida ro‘za tut, so‘ngra tark qil, harom (oy)larida ro‘za tut, so‘ngra tark qil”, deb uch barmoqlarini buklab-yozib ko‘rsatibdilar” (Abu Dovud, Ahmad va Nasaiy rivoyati).

Hadis kitoblarida keltirilgan rivoyatlarda rajab oyida ro‘za tutganlarga ulkan savoblar va’da qilingan.

Sahih hadislarda Nabiy sollallohu alayhi vasallamning Me’rojga chiqqan kunlari aniq aytilmagan. Bu borada turli rivoyatlar mavjud. Shunga ko‘ra, Rajab oyining 27-kuni tutiladigan ro‘zaning fazilati ham boshqa kunlarda tutiladigan nafl ro‘zaning fazilati bilan bir xil, degan e’tiqod bilan nafl ro‘za tutish mumkin. Ammo ushbu kunni xoslab ro‘za tutish bid’at hisoblanadi. Bu haqida ulamolar: “Kimki Rajab oyining 27-kechasini alohida e’tibor bilan nishonlasa, bid’at ishga qo‘l urgan bo‘ladi”, deganlar.

Ayrim joylarda vafot etgan yaqinlarini xotirlab rajab oyida jonliq so‘yib ehson qilishga, hech bo‘lmaganda kichikroq dasturxon tuzab “is” chiqarishga harakat qiladilar. Bu ishga xuddi dinimizda ado etish buyurilgan muhim amaldek alohida e’tibor qaratadilar. Biroq bu kabi marosimlarni o‘tkazishning hech qanday diniy asosi yo‘q. Zero, o‘tganlarning ruhini shod etish ma’nosida ehson qilish biror bir oyga xoslab qo‘yilgan amal emasdir.

I. Do‘stmatov | muslim.uz

Мулоҳаза қўшиш


Ҳимоя коди
Янгилаш